Mantiqu’t-Thair Rembug Bab Mistik (2)

Pambukaning crita, Attar atur pepudyan marang Kang Karya Jagat lan para leluhur minulya kang wis sumare. Banjur nyaritakake manuk cacah 13 kang padha neneka saperlu nganakake pirembugan. Yaiku manuk hudhud kang dadi cucuk lampahe Nabi Sulaiman nalika njajah desa milang kori, mucicha kang gegayutan lan Nabi Musa, nuri, pitik alas, elang kang minulya, pikau, bulbul asal Taman Cinta, merak asal taman akori wolu, kuau utama, tekukur, dara, rajawali lan pingki emas (goldfinch).

Kang dadi pokoke pirembugan yaiku bab karaton manuk lan rajane. Saben manuk pinaringan wektu atur pangandikan, pamawas, sarta panemu. Pungkasane rembug para manuk padha sepakat nggoleki raja manuk kang misuwur karan Sang Simurgh.

Hudhud kang duwe kawruh ala-becik njlentrehake sapa ta Simurgh kuwi. Simurgh yaiku raja manuk kang sejati, dedunung ing suwalike gunung-gunung Kaf (barisan gunung kang ngupengi bumi). Panjenengane cedhak lan awake dhewe, ananging awake dhewe adoh saka panjenengane. Papan dununge ora bisa ditekani. Nyebut asmane wae ora ana sing bisa. Ing sangarepe gumantung satus ewu tabir cahya lan pepeteng. Hudhud uga nyaritakake sesambungan antarane Simurgh lan para manuk. Para manuk sejatine amung ayang-ayange Simurgh. Amarga sing duwe gegambaran Simurgh kuwi hudhud, mula dening para manuk hudhud kapatah dadi cucuk lampahing para manuk sajrone nggoleki papan dununge Simurgh.

Kocap, para manuk wis padha mumbul ngawiyat. Akehe kang melu ora mung 13 wae, ananging ewon. Ora keri bebek, manuk guwek, bangau, lan humay. Kang pungkasan digambarake sirah lan swiwi rajawali, awak singa.

Sajrone lelaku para manuk nemoni pepalang kang gunggunge ora kurang saka 21. Kayata ora pracaya marang hudhud, drengki, srei, was sumelang, sombong, kurang waspada, nengenake kabiraen, wedi marang pati, wedi yen ditolak lsp. Kanthi sabar lan wicaksana, hudhud ngandhani para manuk piye bisane luwar saka pepalang lan atur uninga menawa sajrone lelaku bakal ngliwati jurang/lembah cacah pitu.

Kapisan Lembah Pencarian. Ing kene bakal mrangguli sakeh godha kang asipat wadhag apadene alusan. Para manuk diajab padha bisa ngosongake dhiri pribadi kanthi sabar tawakal. Kadwi Lembah Cinta. Ing kene para manuk diajab padha nguwatake tali sih katresnan minangka obore lelaku. Katri Lembah Keinsyafan. Ing kene para manuk diajab padha tetep mantep ing panggayuh, ora wus sumelang ing galih. Kacatur Lembah Kelepasan. Ing kene wis ora ana maneh nafsu lan pepinginan. Akeh kedadeyan ora klebu nalar, mbingungake, mula para manuk diajab tetep mantep ing batin.

Kapanca Lembah Ketunggalan. Ing kene para manuk bakal ilang saka panyawang, lebur manunggal lan wujud tunggal. Ora bisa dibedakake maneh indentitas siji lan sijine. Ngenani kemanunggalan iki, penulis duwe pamawas beda. Manunggal mono kaya dene manunggale temanten lanang lan wadon. Siji lan sijine ora kelangan indentitas. Sawise manunggal, bali marang wujud sakawit. Mula sastra mistik akeh kang nggunakake pasemon temanten kang misuwur karan pernikahan mistik, sajrone nerangake kemanunggalan, manunggaling kawula lan Gusti.

Kanem Lembah Keheranan. Ing kene para manuk bingung, sedhih, lan nandhang duhkita. Ana tresna lan mbangun katresnan ananging ora ngerti karo sapa. Nindakake kegiyatan, ananging ora ngerti kegiyatan apa. Para manuk dumunung ana ing alam ketidaktahuan. Kasapta Lembah Kemiskinan lan Ketiadaan. Sinebut miskin amarga apa kang dadi duweke para manuk ora ana ajine menawa katandhing lan kang sumedya ing lembah kemanunggalan. Lembah dhuwur dhewe kang sejati. Ora ana kang ngungkuli, nandhingi, mula ingaran ketiadaan, tan ana kang madhani ing donyane para manuk.

Manut pangrasaku, lembah kanem lan kasapta sipate amung njangkepi gegambaran lembah ketunggalan. Mula lembah kapanca, kanem, kasapta bebarengan bisa sinebut lembah ketunggalan.

Krungu kandhane hudhud, para manuk cacah ewon banjur nglumpruk kapiluyu, ngerti sepira abote lan angele lelaku. Pungkasane amung manuk cacah 30 kang bisa tumuju papan kang dituduhake dening hudhud. Jalarane ana kang mati, ilang ing segara, mati kaliren, rebutan pakan, nglokro ora nyumurupi gegambaran sawiji apa, lsp.

Manuk kang kari padha bingung, sedhih, kesel, kelangan wulu lan swiwi. Kocap para manuk wis ana ing sangarep Kori Kamulyan kang tan kena kinaya apa, hakekat kang ora bisa dipahami, wujud kang ngungkuli salwiring pikiran lan kawruh duweke makhluk.

Katon ewonan surya padhange siji ngungkuli sijine. Katon ewonan candra lan kartika sarwa edi endah nengsemake. Nyumurupi kaelokan iku para manuk ngungun kamitenggengen, banjur ngucap, “O Panjenengan kang luwih mencorong katimbang surya, sing gawe sang surya kayadene zarrah sawiji, apa awakku katon ing ngarsa panjenengan? Ah apa kang dadi jalaran awake dhewe gelem nandhang sengsara ing dalan kuwi mau? Sawise ninggalake sakabehe klebu diri pribadi, tangeh lamun bisa entuk gawe. Ora perduli ing kene ana lan orane awake dhewe.

Sauntara para manuk nglumpruk wus sumelang. Dumadakan lawang kori binuka, pangarsane abdi dalem kraton metu anitipriksa para manuk kang kari 30 kuwi, “He kowe para manuk, saka ngendi asalmu? Duwe karep apa neneka ing papan kene? Sapa jenengmu? Ngendi omahmu? Apa kang bisa mbok tindakke dening kowe kang ora luwih gedhe saka awu?”

Sumaure para manuk, “Tekaku ing papan kene nedya nyatakake menawa Sang Simurgh mono sejatine rajaning para manuk. Sih katresnanku kang luber mbaleber njalari awakku kelangan akal lan tentreme pikir. Nalika mangkat kancaku akeh, saiki kang kari mung 30. Awakku ora percaya menawa Sang Raja bakal duka. Ah ora, Panjenengane bakal nyawang kebak kamurahan.”

“O, kowe kang kisruh ing ati lan pikir, mangertiya ana utawa ora kowe ing jagat raya, Raja tetep langgeng. Sakehe makhluk ing donya ora luwih gedhe katimbang semut. Bisamu mung nggarundel ngedumel. Yen mangkono baliya marang asalmu, awu kang ora duwe aji.”

Sumaure para manuk, “Apa Raja Kang Agung bakal nolak kanthi angina? Elinga marang ngendikane Majnun duk ing nguni. Aku luwih seneng nampa pangina katimbang pepudyan mawerna saka para wanita.”

Pangarsane abdi dalem ngendika, “Cahyaning kaluhuran bakal sumorot dhewe. Pikiran bakal kaangkat saka salwiring jiwa. Apa paedahe yen jiwa remuk dening satus dhuhkita. Apa paedahe dumunung ing kaluhuran apadene ing pangina?”

Sumaure manuk, “Piye carane kupu-kupu bisa nylametake awake saka geni mangalad-alad, nalika dheweke nedya manunggal lan geni kuwi mau?”

Meruhi sapira teteg tatage para manuk, pangarsane abdi dalem banjur mbukakake lawange kori. Mbaka siji tabir kasingkapake, katon cahya dudu sabarang cahya umancur mencorong. Para manuk banjur lungguh ing sandhuwur masnad, palenggahane Kang Minulya lan Agung. Para manuk diwenehi nash lan pininta amaca sarta anglelimbang.

Nalika wis meneng anteng uwal saka sakabehe reridhu, para manuk krasa yen Simurgh ana ing kono. Sakabehe tumindak kang wus kelakon ilang saka panyawang. Sang Surya Kaluhuran amancarake cahyane. Nalika nyawang awake dhewe, meruhi menawa dheweke uga Simurgh.

Para manuk banjur sadar, menawa dheweke lan Sang Simurgh kuwi wujud tunggal lan nyuwun supayane Sang Simurgh miyak apa kang dadi wewadine ketinggalan.

Sang Simurgh ngendika, “Sang Surya Kaluhuran yaiku pangilon. Sapa kang ngilo weruh jiwa lan ragane sawutuh. Amarga kang teka manuk cacah 30, kang katon ing jero pangilon cacahe uga 30. Mula dipadha eling senadyan kowe kabeh wis salin wujud sawutuh, ananging sejatine kang mbok sawang yaiku kahananmu duk ing nguni.

Yen kowe ngliwati jurang-jurang ing dalan rohani, nindakake kuwajiban sing apik, bakal nyumurupi hakekate lan kasampurnan-Ku. Wis jamak lumrah menawa kowe ngungun, gumun. Mula ajur-ajera kowe lan awakku kanthi jaya lan gembira. Kowe bakal nyumurupi awakmu dhewe.”

Para manuk banjur ajur-ajer lan Sang Simurgh. “Sakabehe kang wis mbok deleng, rungu, apadene mbok sumurupi, dudu kawitan kang prelu disumurupi. Amarga pomahan bobrok ing donya dudu papan dunungmu, prayoga mbok tinggal. Golekana kang dadi pepokoke uwit, ora sah mbok gape ana lan orane cecawange.

Tilas sinerat ring Kayunan ri Yogyakarta, dina Umanis Sukra wukir, titi casi kasanga, wiku sembah nawa tunggal.

Ature: H. Made Satyapara
JB 33/LX, 16-22 April 2006

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s

%d blogger menyukai ini: